News

Duizenden scheurtjes in kernreactor Tihange 2: rechter beslist over directe sluiting

27-08-2020 om 16:55 door Peter Bruijns in De Limburger

Na een slepende, vier jaar durende rechtszaak beslist de rechtbank in Brussel binnenkort over het al dan niet sluiten van de kernreactor Tihange 2, waarvan het reactorvat duizenden scheurtjes bevat.

Verpleegkundige Jolanda Kadijk is bezorgd over haar gezin in Maastricht. Ze is verontwaardigd dat kernreactor Tihange 2, hemelsbreed 45 kilometer van Maastricht, nog altijd in bedrijf is. Als bezorgde burger is ze aangesloten bij een rechtszaak die steden in de Euregio de afgelopen vier jaar hebben gevoerd tegen exploitant Engie Electrabel, de Belgische atoomwaakhond FANC en de Belgische Staat. De inzet is onmiddellijke sluiting van Tihange 2. Op 3 september wordt het vonnis uitgesproken.

Reactorvaten

België krijgt iets minder dan de helft van alle stroom van zeven kernreactoren. Daarvan staan er vier in Doel bij Antwerpen, en drie in Tihange. De kernreactoren Tihange 2 en Doel 3 zijn sinds 2012 berucht vanwege duizenden scheurtjes die toen zijn aangetroffen in de dikke stalen omhulsels, de reactorvaten. Bij Tihange 2 ging het in eerste instantie om 3.149 scheurtjes, ook wel waterstofvlokken genoemd. Sindsdien leven in Zuid-Limburg, Noordrijn-Westfalen en Luxemburg veel zorgen over de veiligheid van de Waalse kernreactor.

Sinds de bouw

In 2015, drie jaar na het ontdekken van de scheurtjes, gaf het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) groen licht voor de herstart van Doel 3 en Tihange 2. De reactoren zijn volgens FANC volkomen veilig, omdat de scheurtjes al sinds de bouw in 1982 en 1983 in de reactorvaten zouden zitten. Maar de makers van die reactorvaten, de vroegere Rotterdamse Droogdok Maatschappij (RDM) hebben dat altijd ontkend: ze weten zeker dat ze de vaten zonder scheurtjes hebben afgeleverd.

Beter meten

Twee jaar na de herstart werden in 2017 bij Tihange 2 in het reactorvat 70 extra scheurtjes ontdekt, en in Doel 3 liefst 300. Maar volgens atoomwaakhond FANC was dat geen reden voor ongerustheid: de extra scheuren zaten er altijd al, maar waren nu pas ontdekt door betere meettechnieken, was het argument.

Thermische schok

Terwijl eigenaar Engie Electrabel, FANC en de Belgische regering volhouden dat de kernreactoren veilig zijn (met onder meer als argument dat er in 37 jaar immers geen ongelukken mee zijn gebeurd) denken wetenschappers in met name Duitsland daar anders over. Ze vrezen de dag dat de kerncentrale om een of andere reden een noodstop moet maken. Dan moet er – om oververhitting van de reactorstaven te voorkomen – koelwater toegevoegd worden. Dat kan in theorie voor een thermische schok zorgen, waardoor de scheurtjes onder hoge druk kunnen barsten, waarna het koelwater wegspuit. De kernbrandstof kan dan oververhit raken en de kern kan gaan smelten, is de grote vrees. Engie Electrabel en andere wetenschappers stellen echter dat er genoeg veiligheidsmechanismen zijn die het niet zo ver zullen laten komen.

Tsjernobyl

Toch zijn de zorgen niet weggenomen. Onderzoeksinstituut ISR in Wenen rekende uit dat bij een kernramp in Tihange er 10 procent kans is dat Limburg en de Euregio te maken krijgen met radioactieve neerslag, die qua impact ver­gelijkbaar is met de directe omgeving van Tsjernobyl. In een straal van 75 kilometer rond Tihange wonen meer dan 5 miljoen mensen die gevaar zouden kunnen lopen bij een ongeluk met de reactor. Volgens FANC ging het om een onrealistisch rapport. ISR werd beschuldigd van paniekzaaierij. Maar voor de zekerheid krijgen jongeren in de Euregio nu jodiumtabletten die ze kunnen slikken in het geval het misgaat in Tihange.

Aanklacht

Onder aanvoering van Aken spanden in 2016 Maastricht, het Luxemburgse plaatsje Wiltz, twee Duitse deelstaten plus enkele bezorgde burgers een procedure aan tegen de exploitant en de overheid. De klagers stelden dat de Belgische Staat niet alles heeft gedaan om de bevolking en de omgeving te behoeden voor de gevolgen van een kernongeluk. Daarmee worden ­Belgische en Europese wetten overtreden, luidde de beschuldiging. Zo is onduidelijk wanneer en hoe de scheurtjes zijn ontstaan. Als ze er al in zaten toen de reactor werd gebouwd, dan had er nooit een vergunning voor het opstarten verleend mogen worden, is de stelling. En als de scheurtjes pas tijdens het gebruik van de kernreactor zijn ontstaan, had hij niet meer opgestart mogen worden.

Controle uitgesteld

Leo Tubbax, woordvoerder van Nucleaire Stop Kernenergie – een van de partijen in de rechtszaak – vindt het veelzeggend dat een periodieke controle van Tihange 2, die uiterlijk in april 2020 had moeten plaatsvinden, is uitgesteld tot november. „De rechtbank is daarmee toegang tot de actuele gegevens over de scheuren in het reactorvat ontzegd. Want zeer waarschijnlijk hadden we dan – net als recent in Doel – kunnen vaststellen dat er weer meer en grotere scheuren in het reactorvat zitten.”

Kernuitstap

Dat de Belgische autoriteiten ook niet helemaal zeker zijn van hun zaak, blijkt wel uit het feit dat de scheurtjesreactoren als eerste aan de beurt zijn om gesloten te worden: Doel 3 in 2022 en Tihange 3 in 2023. De acht jaar oudere reactor Tihange 1 mag nog een paar jaar langer openblijven: tot 2025. Aan het eind van dat jaar stopt België volledig met eigen kernenergie.